Gebarentaal is een taal. Dat hoef je de gebruikers ervan, gebaarders, niet te vertellen. Maar er zijn nog veel meer mensen die gebarentaal als een hulpmiddel zien. En dat is het niet. Voor velen is het zelfs de moedertaal en het is knap beledigend als je dan zegt dat die mensen een 'hulpmiddel' gebruiken.
Moedertaal
Maar, tot voor kort had gebarentaal wel één groot nadeel: je kon het niet 'op afstand' gebruiken. Tien meter lukt nog wel natuurlijk, maar dat bedoelen we niet. Je kon niet een gesprek hebben met iemand die je niet kon zien, zoals dat wel met de telefoon kan. Met de introductie van de beeldtelefoon ontstond er hoop dat dat nadeel ooit eens zou verdwijnen. En met de huidige producten zijn we zo'n beetje op dat punt beland: als je wilt kun je nu met iemand helemaal aan de andere kant van de wereld in gebarentaal een gesprek voeren, alsof hij of zijn voor je staat. Ook gebaarders-vanaf-geboorte kunnen nu in hun moedertaal op afstand met een ander 'bellen'.
Wat komt er allemaal bij kijken?
Wil een beeldtelefoon geschikt zijn om over te gebaren, moet deze krachtig genoeg zijn. Dat betekent: de kwaliteit van het beeld moet scherp en vloeiend genoeg zijn om een normaal gesprek in gebarentaal te kunnen voeren. Is het beeld niet scherp genoeg, dan valen teveel details weg (denk aan: 'Hoeveel vingers steek ik op?'). Is beeld niet vloeiend genoeg, dan worden de bewegingen hortend en stotend en vallen sommige weg: je ziet alleen de begin en eindpositie van de handen en armen en welke beweging ertussenin gemaakt werd, heb je gemist. Je kunt dan heel langzaam gaan bewegen, maar dan ben je een kwartier bezig met elkaar te begroeten en dat schiet niet op natuurlijk.
Beeldtelefoons zijn eigenlijk niets meer dan specialistische computers en met de snelle computertechnologie van tegenwoordig is het geen probleem meer om scherpe en vloeiende beelden op te nemen en weer te geven.
Maar dan zijn we er nog niet. Er moet namelijk ook een voldoende snelle verbinding zijn met de beeldtelefoon van degene met wie je in gesprek bent. Een telefoonlijn is hiervoor niet genoeg (tenzij je dus heel langzaam gaat bewegen). Met ISDN gaat het echter al heel goed en dit is in principe voldoende. Je zult misschien wat vaker dan normaal 'Wat zeg je?' moeten gebaren, maar dat is het wel. En met een breedband-aansluiting ben je eigenlijk waar je zijn wilt, al zit er wel een addertje onder het gras: je krijgt via internet geen gegarandeerde bandbreedte. Het beeld kan dus op het ene moment supervloeiend en scherp zijn en dan opeens even stil vallen om vervolgens weer vloeiend verder te gaan. Het is niet echt een groot probleem want het komt niet vaak voor, maar er moet wel een ingrijpende verandering van het internet plaatsvinden om helemaal te voorkomen dat het gebeurt.
Ruimte nodig
Dan is er nog een belangrijk ding: gebaarders hebben ruimte nodig. Sommige gebaren zijn heel groot of worden met grote delen van het lichaam gemaakt. Dat moet ten eerste ook helemaal opgenomen worden door de camera (je kunt niet buiten beeld dingen zeggen) en ten tweede helemaal worden weergegeven op het scherm (en hierbij helpt het als dit scherm een beetje groot is, anders wordt alles erg priegelig). Dit zijn op zich geen technische dingen, maar ze zullen van de beginnende beeldtelefoon-gebaarder wel wat oefening en gewenning vergen. Wie weet, misschien ontwikkelt zich wel een speciale gebarentaal voor beeldtelefoongesprekken, net zoals het speciale taaltje dat gebruikt wordt om te SMS-en ('Ik z je ff in de w8').
Mobiel?
Als je de reclame op tv mag geloven (tip: niet doen), kun je tegenwoordig ook al mobiel beeldtelefoneren. Maar in de praktijk valt dit uiteraard behoorlijk tegen. Ten eerste heeft bijna niemand een geschikte telefoon. Ten tweede is het schreeuwend duur. En ten derde is er voor gebaarders een praktisch probleem: je hebt je telefoon al in je ene hand, dus je hebt nog maar één had over voor het gesprek. Laat dat nieuwe taaltje waarover we het hierboven al even hadden, maar snel ontwikkeld worden...
Nieuwe mogelijkheden
Laten we eens kijken naar wat met gebarenbeeldtelefonie opeens kan wat vroeger ondenkbaar was. Je kunt je misschien voorstellen dat informatienummers in gebarentaal beschikbaar komen waar een opgenomen filmpje wordt afgedraaid met de informatie waar je voor belde. Je kunt dan wel niet spreken met die persoon, want het is maar een filmpje, maar je krijgt de informatie wel in je eigen taal.
Dat soort filmpjes maken kun je misschien straks ook zelf, als je iemand belt die niet opneemt. Je kunt dan 'beeldboodschappen' achter laten. Een antwoordapparaat met geluid en beeld!
Gebarentaalles op afstand. Voor mensen die gebarentaal willen leren, kan de beeldtelefoon een uitkomst zijn om van hun docent les te krijgen zonder naar een klaslokaal te hoeven reizen. Dat hele klaslokaal hoeft er niet eens te zijn.
